โครงการเวทีสาธารณะ คดีคนจน

ว่าด้วย คนจน กับความไม่เป็นธรรมของกระบวนการยุติธรรมไทย

ชื่อโครงการ   เวทีสาธารณะคดีคนจน ว่าด้วย คนจนกับความไม่เป็นธรรมของกระบวนการยุติธรรมไทย

องค์กรร่วมจัด

1.           ศูนย์ศึกษาสันติภาพและความขัดแย้ง แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

2.                 ศูนย์ศึกษาการพัฒนาสังคม คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

3.                 คณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การสื่อสารมวลชน และการมีส่วนร่วมของประชาชน

4.                 กองทุนตามเจตนารมณ์ วนิดา ตันติวิทยาพิทักษ์

5.                 โครงการศึกษาและปฏิบัติการงานพัฒนา (FOCUS)

6.                 โครงการขับเคลื่อนเครือข่ายปฏิรูปประเทศไทย

7.                 ฝ่ายพัฒนาสังคม มหาวิทยาลัยรังสิต

8.                 คณะกรรมการประสานงานองค์กรพัฒนาเอกชน(กป.อพช.)

9.                 คณะกรรมการรณรงค์เพื่อประชาธิปไตย (ครป.)

10.            คณะกรรมการรณรงค์เพื่อสิทธิมนุษยชน (ครส.)

11.            สถาบันพัฒนานักกฎหมายและสิทธิมนุษยชน

12.            ศูนย์กฎหมายและสิทธิชุมชนพื้นที่อันดามัน

13.            องค์การความร่วมมือเพื่อการฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติอันดามัน

14.            เครือข่ายชุมชนเพื่อการปฏิรูปสังคมและการเมือง (คปสม.)

15.            เครือข่ายปฏิรูปที่ดินแห่งประเทศไทย(คปท.)

16.            สหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ(สกน.)

17.            เครือข่ายสลัม 4 ภาค

18.            สมัชชาคนจน(สคจ.) กรณีเขื่อนปากมูล ราษีไศล และสิรินธร

19.            กลุ่มอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดบ้านกรูด

20.            เครือข่ายกลุ่มอนุรักษ์บางสะพาน

21.            ชมรมประมงพื้นบ้านภาคใต้

หลักการและเหตุผล

ปัญหาความยากจนที่กำลังแพร่ขยายออกไปอย่างกว้างขวางในสังคมไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งความยากจนของภาคเกษตรหรือชนบทในปัจจุบัน สาเหตุสำคัญของปัญหามาจากปัญหาทางโครงสร้าง อันเกิดจากนโยบายการพัฒนาของรัฐ ที่ไม่เป็นธรรม ปัจจุบัน คนจนเป็นปัญหาใหญ่ทางสังคม ซึ่งเกี่ยวโยงกระทบเป็นลูกโซ่ จากจำนวนคนยากจนที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว หนี้สินรุงรัง ไร้ที่ทำกิน ต้องดิ้นรนอพยพเข้าเมืองเป็นผู้ใช้แรงงาน  อยู่ร่วมกันเป็นชุมชนแออัดที่รัฐไม่สนใจดูแล ทำให้เกิดการเพิ่มปริมาณอยู่ทุกขณะในเมืองใหญ่หรือเมืองสำคัญ  อันนำไปสู่ปัญหาการเอารัดเอาเปรียบจากคนเมือง ปัญหาการว่างงาน ปัญหาการบีบคั้นทางเศรษฐกิจและจิตใจ  ก่อให้เกิดปัญหาสังคมในลักษณะต่างๆ  ปัญหาทั้งหมดดังกล่าวล้วนสืบเนื่องจากรัฐบาลทุกยุคทุกสมัยไม่ได้วางแผนพัฒนาคนจนอย่างจริงจัง

ความยากจนจึงเป็นผลผลิตของการพัฒนา  อันกลายเป็นปัญหาโครงสร้างการพัฒนา  โดยแต่เดิมชุมชนท้องถิ่นสามารถพึ่งพาฐานทรัพยากรความหลากหลายทางชีวภาพอันอุดมสมบูรณ์  ทำไร่  ทำนา  เพื่อการยังชีพ  มีความมั่นคงด้านอาหาร  มีวัฒนธรรมในการใช้ชีวิตที่สมดุล  แต่การพัฒนาประเทศเพื่อความทันสมัย  ภายใต้การกำกับของชนชั้นนำ  ได้เปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของประชาชนอย่างสิ้นเชิง  ทรัพยากรดิน  น้ำ  ป่า พันธุกรรมที่สมบูรณ์ ถูกรัฐดึงไปสร้างความเจริญเติบโตให้แก่เมือง  สร้างความมั่นคงแก่ทุน  และอุตสาหกรรม จนชุมชนไม่สามารถพึ่งตนเองได้ และนำมาสู่ความขัดแย้งระหว่างชาวบ้านกับรัฐ

ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมามีชาวบ้านจากพื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศที่ไม่ได้รับความเป็นธรรมจากนโยบายการพัฒนา ได้ออกมาเรียกร้องความเป็นธรรม เช่น กรณีการไล่ชาวบ้านออกจากพื้นที่ การประกาศพื้นที่ป่าทับที่ทำกิน การสร้างเขื่อน การคัดค้านการสร้างโรงไฟฟ้า การคัดค้านการทำเหมืองแร่ เหมืองทอง กลุ่มประมงพื้นบ้านภาคใต้ และอื่น ๆ อีกมากมาย

สาเหตุดังกล่าวทำให้ชาวบ้านต้องชุมนุมเรียกร้องความเป็นธรรม และการเรียกร้องของชาวบ้าน รัฐบาลประชาธิปไตยมักใช้การแก้ไขปัญหาด้วยความรุนแรง  ด้วยการข่มขู่คุกคาม  การจับกุมคุมขัง  และการใช้กฎหมายอย่างไร้ความเมตตา ชาวบ้านที่ได้รับปัญหาจากนโยบายการพัฒนาจนครอบครัวชุมชนล่มสลายแล้ว ต้องมารับชะตากรรมการเป็นนักโทษ การถูกคุมขัง อันยิ่งเป็นการตอกย้ำให้เห็นถึงความไม่เป็นธรรมของโครงสร้างทางสังคมชัดเจนยิ่งขึ้น

ปัจจุบันสังคมไทยกำลังตกอยู่ภายใต้สถานการณ์ ความแตกต่างทางความคิด และความขัดแย้งทางการเมือง ทุกฝ่ายในสังคมต่างเรียกร้องให้มีการปฏิรูปประเทศใหม่ เพื่อสร้างความปรองดอง และการสมานฉันท์ เพื่อการอยู่ร่วมกันของคนในสังคม แต่ทั้งหมดนี้คนจน โดยเฉพาะกลุ่มผู้ที่ถูกออกหมายจับ ถูกดำเนินคดี ถูกคุมขังอยู่ กลับไม่ได้รับการเหลียวแล หรือให้ความสำคัญว่าเป็นปัญหาหนึ่งของสังคมที่จะต้องได้รับการปฏิรูป การสมานฉันท์เช่นส่วนอื่น ๆ ในสังคม

ดังนั้น กลุ่มคนจน ที่ถูกออกหมายเรียก ออกหมายจับ กำลังถูกดำเนินคดี และถูกคำพิพากษาตัดสินจำคุก ด้วยข้อหาการขัดขวางนโยบายการพัฒนา จึงได้ร่วมกันจัดเวทีสาธารณะ คดีคนจน ว่าด้วย คนจน กับความไม่เป็นธรรมของกระบวนการยุติธรรมไทย ขึ้น เพื่อเป็นการทวงถามถึงความเป็นธรรม ความเท่าเทียม และกรอบคิดใหม่ ในการปฏิรูปประเทศไทย โดยหวังว่าปัญหาการดำเนินการเรื่องคดีต่อคนจน จะถูกนำมาเป็นส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำ ในกระบวนการยุติธรรมภายใต้โครงการปฏิรูปประเทศไทยที่กำลังถูกจับตามองและตั้งคำถามอยู่ในขณะนี้ด้วย

วัตถุประสงค์

1.เพื่อเปิดเผยความไม่เป็นธรรมของคนจนจากระบวนการยุติธรรม

2.เพื่อระดมความคิดเห็นและความร่วมมือจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องในการขจัดความไม่เป็นธรรม

3.เพื่อให้รัฐบาล ฝ่ายบริหาร ราชการ องค์กรอิสระ และทุกภาคส่วนในสังคมได้รับรู้สภาพปัญหาที่แท้จริง เพื่อนำไปสู่การจัดตั้งกลไกแก้ไขปัญหาเป็นรูปธรรมชัดเจน

4.เพื่อสร้างความเข้าใจกับสังคมผ่านสื่อสารมวลชนหลากหลายประเภท

5.เพื่อก้าวสู่การปฏิรูปประเทศไทยที่แท้จริง ลดความเหลื่อมล้ำ สร้างความยุติธรรมอย่างเสมอภาค

วันเวลาในการจัดโครงการ  วันจันทร์ที่ 19 กรกฎาคม 2553 เวลา 08.30 - 16.30 น.

สถานที่จัดโครงการ ณ. ห้องประชุมจุมพฏ-พันธุ์ทิพย์ ชั้น 4 อาคารประชาธิปก-รำไพพรรณี (ตรงข้ามคณะรัฐศาสตร์) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ผู้เข้าร่วมโครงการ / กลุ่มเป้าหมาย

            เครือข่ายชาวบ้าน

1.  เครือข่ายชุมชนเพื่อการปฏิรูปสังคมและการเมือง (คปสม.)

2.  เครือข่ายปฏิรูปที่ดินแห่งประเทศไทย(คปท.)

3.  สหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ(สกน.)

4.  เครือข่ายสลัม 4 ภาค

5.  สมัชชาคนจน(สคจ.) กรณีเขื่อนปากมูล ราษีไศล และสิรินธร

6.  กลุ่มอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดบ้านกรูด

7.  เครือข่ายกลุ่มอนุรักษ์บางสะพาน

8.  ชมรมประมงพื้นบ้านภาคใต้

9.  กลุ่มคัดค้านการสร้างเหมือแร่โปรแตส / เหมืองทองจังหวัดเลย

10.เครือข่ายประชาชนผู้ถูกละเมิดสิทธิ์

11.กลุ่มคัดค้านการสร้างโรงไฟฟ้าสระบุรี

12.เครือข่ายประชาชนผู้ถูกละเมิดสิทธิ์

องค์กรภาครัฐ

1.สำนักงานตำรวจแห่งชาติ

2.สำนักงานอัยการสูงสุด

3.สำนักงานศาลยุติธรรม

4.กรมราชทัณฑ์

5.กรมบังคับคดี

6.กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ

องค์กรอิสระ

1.คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

องค์กรอื่น

1.สภาทนายความ

2.นักกฎหมายเพื่อสิทธิ

3.องค์กรพัฒนาเอกชน

4.สื่อสารมวลชน

5.ประชาชนผู้สนใจ

6.คณะกรรมการปฏิรูปประเทศไทย

รวมทั้งหมดจำนวน      200 คน

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

1.ได้เปิดเผยฐานข้อมูลสภาพปัญหาความไม่เป็นธรรมกับคนจนในกระบวนการยุติธรรม

2.ได้ระดมความคิดเห็นและข้อเสนอแนะแนวทางการแก้ไขปัญหาความไม่เป็นธรรมที่เป็นรูปธรรม

3.ได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ บอกเล่า การต่อสู้กับปัญหาเพื่อให้ได้รับความเป็นธรรม

4.ได้สร้างความเข้าใจกับรัฐบาล หน่วยงานราชการ และองค์กรอิสระต่างๆ

5.ได้เผยแพร่ฐานข้อมูลความไม่เป็นธรรมต่อคนจนในกระบวนการยุติธรรมผ่านสื่อสารมวลชน โทรทัศน์ วิทยุ หนังสือพิมพ์ สื่ออิเลคโทรนิคต่างๆ

 กำหนดการ

เวทีสาธารณะ คดีคนจน ว่าด้วย "คนจน กับความไม่เป็นธรรมในกระบวนการยุติธรรมไทย"

วันจันทร์ ที่ 19  กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 08.30 - 16.30 น.

ณ. ห้องประชุมจุมภฏ-พันธุ์ทิพย์ ชั้น 4 อาคารประชาธิปก-รำไพพรรณี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

เวลา 08.30 - 09.00 น.          ลงทะเบียน รับเอกสาร

เวลา 09.00 - 09.05 น.          กล่าวรายงานความเป็นมาของจัดงาน

                                           โดย     คุณสมควร พรหมทอง คณะกรรมการรณรงค์เพื่อสิทธิมนุษยชน

เวลา 09.05 - 09.20 น.          กล่าวเปิด

                   โดย: ศ.ดร.จรัส สุวรรณมาลา    คณะบดีคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

เวลา 09.20 - 10.00 น.          ปาฐกถา การปฏิรูปประเทศไทย? ในสถานการณ์การไล่จับคนจน

                   โดย     คุณบำรุง คะโยธา อดีตนักโทษหลายคดี ข้อหาเป็นแกนนำชาวบ้านในการชุมนุม

เวลา 10.00 - 10.15 น.          พักรับประทานอาหารว่าง

เวลา 10.15 - 11.15 น.          เปิดเผยเรื่องจริงผ่านคนจนความไม่เป็นธรรม ในกระบวนการยุติธรรม

นำเสนอโดย     1.คนจนเหนือ กลุ่มปฏิรูปที่ดินโฉนดชุมชน

                                                โดย : คุณประยงค์ ดอกลำใย

                                            2.คนจนที่ราบสูงอีสาน กลุ่มปัญหาที่ดินชัยภูมิ

                                                 โดย : คุณปราโมทย์ ผลภิญโญ

                                            3.คนจนคนแม่น้ำ กลุ่มปัญหาเขื่อนปากมูล ราษีไศล

                                                โดย : คุณไพจิต ศิลารักษ์

                   4.คนจนเล กลุ่มปัญหาพื้นที่อันดามัน

                             โดย : คุณสุทธิพงษ์ ลายทิพย์

                   5.คนจนเมือง กลุ่มปัญหาที่ดินรัฐ - ที่ดินเอกชน

                             โดย : คุณพงษ์ศักดิ์ สายวรรณ

                   6.คนจนกับโครงการพัฒนาของรัฐและเอกชน

                             โดย : จินตนา แก้วขาว

ดำเนินรายการ โดย คุณจิตติมา บ้านสร้าง : รองประธานชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อม

เวลา 11.15 - 12.15 น.    นโยบายการแก้ไขปัญหาความยากจน ลดความเหลื่อมล้ำในสังคม กรณีคดีคนจน

                             โดย : ฯพณฯ สาทิตย์ วงศ์หนองเตย รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี

ดำเนินรายการ โดย คุณจิตติมา บ้านสร้าง : รองประธานชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อม

เวลา 12.15 - 13.00 น.          พักรับประทานอาหารเที่ยง

เวลา 13.00 -15.00น.   นำเสนอทางออกปัญหาคนจน กับความไม่เป็นธรรมของกระบวนการยุติธรรม ในบรรยากาศการปฏิรูปประเทศไทย ?

โดย    ตัวแทนจาก      สำนักงานตำรวจแห่งชาติ / สำนักงานอัยการสูงสุด / สำนักงานศาลยุติธรรม / กรมราชทัณฑ์ / กรมบังคับคดี / กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ / คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ / สภาทนายความ / นักกฎหมายเพื่อสิทธิ / คณะกรรมการปฏิรูปประเทศไทย

ดำเนินรายการ โดย รศ.สุริชัย หวันแก้ว ศูนย์ศึกษาการพัฒนาสังคม คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

เวลา 15.00 - 15.10 น.          พักรับประทานอาหารว่าง

เวลา 15.10 - 16.10 น.         ระดมความคิดเห็นข้อเสนอแนะแนวทางการขจัดความไม่เป็นธรรมของกระบวนการยุติธรรม ในบรรยากาศการปฏิรูปประเทศไทย?

      ดำเนินรายการโดย รศ.ดร.ฉันทนา บรรพศิริโชติ หวันแก้ว ศูนย์ศึกษาสันติภาพและความขัดแย้งแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

เวลา 16.10 - 16.30 น.          ประมวลสรุปการเสนอแนะแนวทางการแก้ไขความไม่เป็นธรรมของกระบวนการยุติธรรม ในบรรยากาศการปฏิรูปประเทศไทย?

สรุปการข้อมูลจากเวที โดย ดร.นฤมล ทับจุมพล

เวลา 16.30 น.                     ปิดการสัมมนา

*******************