คนเหนือไม่ได้มีปอดแข็งแรงกว่าภาคอื่นของไทย แต่เรากำลังเผชิญมลพิษทางอากาศซ้ำแล้วซ้ำเล่าทุกปี นี่เป็นปัญหาคุกคามสุขภาพที่สภาลมหายใจเชียงใหม่ต้องการเรียกร้องและผลักดันให้คนเหนือมีสิทธิพื้นฐานในการเข้าถึงบริการทางสุขภาพจากกระทรวงสาธารณสุขในการตรวจคัดกรองมะเร็งปอดด้วย Low-dose CT Scan เพื่อค้นหามะเร็งและลดความสูญเสียทางสุขภาพและชีวิต
ข้อมูลระบุว่า ในปี พ.ศ. 2559 – 2561 ประชาชนภาคเหนือตอนบนมีอัตราป่วยด้วยมะเร็งปอดสูงสุด โดยมีปจจัยเสี่ยง เช่น การสูบบุหรี่ ประวัติทางพันธุกรรม รวมถึงการอยู่ในพื้นที่ค่าฝุ่น PM 2.5 เกินมาตรฐานเป็นระยะเวลานาน นอกจากนี้ข้อมูลสาธารณสุขระบุว่าโรคมะเร็งปอดในระยะแรกจะไม่แสดงอาการ ส่วนใหญ่ผู้ป่วยจะมาพบแพทย์ในระยะที่มะเร็งเริ่มแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นๆ แล้ว ทําให้รักษาได้ยากและนําไปสู่การเสียชีวิตได้ การตรวจคัดกรองมะเร็งปอดด้วย Low-dose CT Scan จึงเป็นประโยชน์อย่างมากในการช่วยค้นหาผู้ปวยโรคมะเร็งปอดตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เพื่อรับการรักษาอย่างรวดเร็ว ลดการเสียชีวิตของผู้ป่วยได้มากขึ้น
ขณะนี้อยู่ในขั้นตอนที่สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กำลังรับรองให้การคัดกรองมะเร็งปอดเป็นสิทธิประโยชน์ด้านส่งเสริมสุขภาพป้องกันโรค และผ่านขั้นตอนคณะกรรมการพิจารณาให้คะแนนแล้ว อย่างไรก็ตาม จะทราบผลในปลายปี 2569 เราจะต้องจับตามองและส่งเสียงต่อไปว่านี่คือวิกฤตสุขภาพของคนเหนือหลายล้านคนที่รัฐต้องให้ความสำคัญเป็นสิ่งแรก
การดูแลสุขภาพเพื่อเยียวยาจะต้องทำควบคู่ไปกับการป้องกันด้วยการลดมลพิษตั้งแต่ต้นทาง ดังนั้นสิทธิในการตรวจคัดกรองมะเร็งปอดด้วย Low-dose CT Scan จึงเป็นการดูแลสุขภาพผู้ได้รับผลกระทบจากมลพิษทางอากาศที่กระทรวงสาธารณสุข และสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ สามารถลงมือเร่งรัดระบบบริการได้เพื่อดูแลสุขภาพของประชาชน ลดการป่วยและการสูญเสียจากมะเร็ง